Rumoldus Backx

English.gif A mainly 17th century canon, theologist and preacher from Mechelen

Rumoldus of Rombout (of in het Frans Rombaut) Backx, gedoopt te Mechelen op 24 augustus 1648 en overleden te Antwerpen op 3 juni 1703, was een kanunnik, theoloog en begenadigd sermoenenschrijver.[1]

Rumoldus Backx was een broer van de theoloog kardinaal Ignatius Backx, in 1683 verkozen tot voorzitter van het College van Kardinalen aan het Vaticaan, die er net voor aldaar lector, eerder kanunnik te Tongerlo en daarvoor plebaan van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal in Antwerpen was geweest.[2][3]

Biografische notitiesBewerken

Rumoldus Backx studeerde in Leuven waar hij in 1679 zijn licentiaat in de theologie behaalde. Hij werd plebaan van de Onze-Lieve-Vrouw-over-de-Dijlekerk in Mechelen.

In 1679[N 1] werd hij plebaan van het Onze-Lieve-Vrouwkapittel in Antwerpen en kanunnik van de Antwerpse Onze-Lieve-Vrouwekathedraal. Tegelijkertijd was hij pastoor in de Sint-Nikolaasparochie in Willebroek. Rumoldus Backx was een begenadigd, geliefd en vaak geciteerd pastoor-prediker.

Aan het eind van zijn leven, tijdens de religieuze perikelen in de Spaanse Nederlanden (ten tijde van Maximiliaan II Emanuel van Beieren) werd Rumoldus Backx beschuldigd van Jansenisme en van te revolteren tegen de bevelen van de Mechelse aartsbisschop Humbert-Guillaume de Precipiano. Backx hield de zeer strenge moraal aan die de theologen van de Leuvense universiteit kenmerkte, welke opvattingen ook van goddelijke voorbeschikking aanleunen bij het jansenisme. Sommigen van jezuïtische strekking beschouwden hem als een leider en woordvoerder van de 'jansenistische partij'. Mogelijk uit voorzichtigheid, werden zijn steeds zorgvuldig neergepende complete sermoenen pas postuum uitgegeven door zijn vrienden: vanaf 1679 ruim vijfhonderd preken waarvan enige bij zijn dood nog in voorbereiding, achttien boekdelen voor 7.500 bladzijden.

Tot ver in de 18e eeuw werden van goede prekers op hoge leeftijd of postuum sermoenenboeken uitgegeven. Gans die periode bleven die van Rumoldus Backx de meest succesvolle.

BibliografieBewerken

  • Postuum. Sermoonen van den Seer Eerwaarde heer Rumoldus Backx – Op ieder Sondagh van het geheele Jaer – Waer in de Waerheden van het Evangelie kort, klaer en bondigh worden voorgestelt: seer dienstigh voor alle Gheloovige van wat Staet, Ampt oft Conditie die zyn. Petrus Jouret, Antwerpen (1709).[4]
    Hierin werd bij elke preek aangegeven op welke zondag en in welk jaar (tussen 1679 en 1700) deze was uitgesproken en in het kort werd vooraf de inhoud samengevat. Dit boek bevatte in totaal 52 sermoenen, waaronder ‍'Eersten, Tweeden, Derden etc Sondagh van den Advent, naer dry Coningen, van den Vasten, naer Paesschen, naer Sinxen en ook naer Passie Sondagh, Palme Sondagh, Paesch-Dagh, op des Heeren Hemelvaert, Sondagh van Sinxen en op den Heylighe Dryvuldigheyts-dach'‍.[5][6]
  • Postuum. Sermoonen op de thien geboden. (1711).
  • Postuum. Vervolg der Sermoonen op de Sondaeghen van het jaer. (1712).
  • Postuum. Sermoonen over de bekeeringh van den Sondaer. (1713).
  • Postuum. XXII meditatien op het lyden van onsen salighmaecker Jesus Christus. (1716).
  • Postuum. Sermoonen op de Feestdaegen, oft Heylighdaghen van het jaer. (1726).

LiteratuurBewerken

  • Goetschalckx, Petrus Josephus (postuum); Prims, Floris (red.). Geschiedenis der Kanunniken van O.L.V. Kapittel te Antwerpen (1585 ‍-1700). Mij. 'Voor God en 't Volk', Antwerpen (ca. 1925).
  • De naam van Rumoldus Backx stond ook vermeld in de ‍'Dictionnaire de Spiritualité, Ascétique et mystique, Doctrine et histoire'‍.(bron?)

Externe linksBewerken

  • (fr) Coemans, Eugène. Backx (Rombaut). Biographie nationale de Belgique tome 1 p. 607 ‍-608. Académie Royale de Belgique (1866); online: Wikisource. Nagezien 2021-02-11.
Zie ook Bronnen.

BronnenBewerken

  • Verschaffel, Tom. Godsdienst en Verlichting. De weg naar het binnenland, in Gelderblom A. J.; Musschoot, A. M. (red.). Geschiedenis van de Nederlandse literatuur – 1700 ‍–1800 – De Zuidelijke Nederlanden lemma 189 ‍–197, inzonderheid 195. Uitg. Bert Bakker, Amsterdam (2017) Nagezien 2021-02-12.
  1. Juten, W. J. F. & G. C. A. et al. (red.). Rombout of Rumoldus Backx. Taxandria – tijdschrift voor noordbrabantsche geschiedenis en volkskunde (reeks 1 jg. 15 1894) reeks 2 jg. 5 p. 104. Gebr. Juten, Bergen-op-Zoom (1908); online: Internet Archive. Nagezien 2021-02-11.
  2. GeneaNet
  3. Internet Archive.
  4. Hathi Trust
  5. Drievuldigheidsdag
  6. Antiqbook

VoetnotenBewerken

  1. Broer Ignatius had diezelfde Antwerpse functies. Mechelen Mapt achterhaalde alsnog niet of Rumoldus hem (meteen) opvolgde, wellicht toen Ignatius lector in Rome werd.