Hoofdmenu openen

Mechelen Mapt β

Wijzigingen

Cornelius Franciscus Nelis

1.045 bytes toegevoegd, 10 januari
Diverse details. Politiek paragraafje dient nog in de eraan voorafgaande paragraaf verwerkt.
{{Translation|18th century ecclesiastic and statesman from Mechelen}}
'''Cornelius Franciscus''' (of '''Corneel Frans''', '''Corneille-François''' of veelal de initialen '''C.F.''') '''Nelis''' (of '''de Nelis''' of '''de Nélis'''), geboren te [[Mechelen]] op 4 of 5 juni 1736 en overleden te [[wp:Camaldoli (Poppi)|Camaldoli]] nabij [[wp:Florence (stad)|Florence]] op 21 augustus 1798, was een [[wp:Filosoof|filosoof]], de laatste [[wp:Bisdom Antwerpen|bisschop van Antwerpen]] in de periode van het [[wp:Ancien Régime|Ancien Régime]] en een [[wp:Staatsman|staatsman]] in de [[wp:Zuidelijke Nederlanden|Zuidelijke Nederlanden]].
==Biografie==
Cornelius Franciscus werd op 5 juni gedoopt in de Mechelse [[Sint-Romboutskathedraal]] als zoon van Cornelius/Cornelis/Corneel/Corneille Nelis/de Nélis, advocaat bij de [[Grote Raad van Mechelen]] en [[wp:Griffier|griffier]] van het land van [[Mechelse rand#Grimbergen|Grimbergen]]. Na een opleiding in de er nog immer naar geheten [[Schoolstraat]] aan de (ook Grote of Publieke of Latijnse School genoemde) Grootschool, het college der '[[oratoren]]', ging C.F. in [[wp:Leuven|Leuven]] studeren. Op zijn 17e <span title="De Artes was de voorloper van de huidige faculteiten Letteren en Wetenschappen, een soort polyvalente kandidaatsopleiding onderverdeeld in trivium (grammatisch-literair-filosofische vorming) en quadrivium (kosmologie, geometrie, rekenkunde, muziek). Een magisterdiploma in de Artes gaf toegang tot de hogere faculteiten (geneeskunde, godgeleerdheid, kerkelijk of [verouderd] burgerlijk recht) en de uitblinker op de eerste plaats kon rekenen op een zeer aardige academische, kerkelijke en/of politieke carrière.">primus in de Artes</span>, vond in zijn geboortestad een heuse [[Cavalcade#Primus_van_Leuven|cavalcade te zijner ere]] plaats.<ref>{{Citeer web
|url=http://books.google.be?hl=nl&id=6VcVAAAAQAAJ&printsec=frontcover
|titel=Cavalcade ende triumph-waegens ... Cornelius Franciscus Nelis ... Eersten van Loven ... Publieke Schole van Mechelen ... 't Oratorie
}}</ref>
Na een achttiental jaren te Doornik werd hij opgeroepen tot [[wp:Bisdom|bisschop]] van Antwerpen (1785&#8202;–1794, ''in absentia'' tot overlijden in 1798)<ref name="CH1" /><ref name="DS1" />. Gedurende wat men wat later het ''Ancien Régime'' zou noemen, was er nog geen strikte [[wp:Scheiding van kerk en staat|scheiding tussen kerk en staat]] en monseigneur de Nelis bleek zich krachtig te verzetten tegen de nochtans vooruitstrevende maar tevens de staatsmacht versterkende hervormingspolitiek van keizer [[wp:Keizer Jozef II|Jozef II]]. De [[wp:Brabantse Omwenteling|Brabantse Omwenteling]] van 1789 bracht de republiek der [[wp:Verenigde Nederlandse Staten|Verenigde Nederlandse Staten]] teweeg onder [[wp:Hendrik van der Noot|Hendrik van der Noot]]. De akte die er de grondwet van ging worden, was door Nelis geredigeerd. Het avontuur liep al in 1790 finaal spaak. [...]. Hij werd mikpunt van [[wp:Eerste Coalitieoorlog|revolutionaire Franse krachten]], waaronder de [[wp-fr:Théophilanthropie|theofilantrooptheofilantrope&#8202;&zwj;<sup><small>(</small>fr<small>)</small></sup>]] 'commissaris van de uitvoerende macht' te Brussel [[wp-fr:Pierre-Jean-Baptiste Chaussard|Pierre Jean Baptiste 'Publicola' Chaussard&#8202;&zwj;<sup><small>(</small>fr<small>)</small></sup>]], wat . De oorlogshandelingen dwongen hem dwong te emigreren, : in 1794 slechts tot [[wp:LeidenGewest Holland|LeidenHolland]] maar <!--Van de paar geraadpleegde bronnen noemt de ene slechts Leiden en de andere slechts Amsterdam--> en wat later , met pauzes bij de Duitse [[wp:Universiteit van Göttingen|universiteit van Göttingen]] en bij de filosoof en vertaler van een Duitse pauze zijner werken naar het Duits [[wp:Johann Kaspar Lavater|Lavater]] in het Zwitserse [[wp:Zurich|Zurich]], naar [[wp:Bologna|Bologna]]en Rome.<ref>{{Citeer web|url=http://www.numisbel.be/1920_5. pdf|format=Pdf|title=La médaille de Corneille-François de Nélis par Mastrellini|language=fr|work=Revue belge de Numismatique et de Sigillographie LXII|author=Tourneur, Victor|publisher=Palais des Académies, Bruxelles|year=1920|accessdate=2020-01-10}}</ref> Al vrij spoedig vond de uitgeweken bisschop zijn dood, in de hoofdabdij van de <span title="Dit is de toenaam naar de witte pij van de 'Ordo Camaldulensium', naar de locatie (oorspronkelijk 'Campus Maldoli' geheten) van de door Sint-Romualdus van Ravenna [niet Sint-Rumoldus want dat was Rombout, de patroon van Mechelen] in het tweede decennium van de 11e eeuw gestichte eerste abdij van zijn vrij kleine orde. Ze bleef zonder kloosters in de Lage Landen: '&zwj;'witte paters'&zwj;' daar zijn cisterciënzers [inclusief 'trappisten'] (eveneens volgelingen van Benedictus), norbertijnen of dominicanen [o.m. te Mechelen ook predikheren geheten].">witte benedictijnen</span> te Camaldoli in [[wp:Toscane|Toscane]]. De [[wp:sedisvacatie|zetel bleef vacant]] tot het bisdom Antwerpen in 1801 werd opgeheven en door het Mechelse opgeslokt, wijl de aartsbisschop aldaar, [[wp:kardinaal|kardinaal]] von Frankenberg, werd opgevolgd door [[wp:Jean-Armand de Roquelaure|Jean-Armand de Bessuéjouls de Roquelaure]], wiens bisdom van [[wp:Senlis (Oise)|Senlis]] eveneens was afgeschaft. Het Antwerpse zou pas eind 1961 heropgericht worden.
C.F. de Nélis werd voorgedragen bij de [[wp:Staten-Generaal van de Nederlanden|Staten-Generaal van de Nederlanden]], waar hij vorm gaf aan de vorming van een unie met de verschillende provinciën. Hierdoor werd hij uitgeroepen tot eerste [[wp:President|president]] en zetelde naast onder meer [[wp:Hendrik van der Noot|Hendrik van der Noot]] (de [[wp:Brabantse Omwenteling|Brabantse Omwenteling]]). In 1791 was de Nélis afgevaardigde van [[wp:Bataafs-Brabant|Brabant]].
|url=http://bib.kuleuven.be/over-ons/publicaties/ex-officina/exofficina-2017-2.pdf
|titel=Een nieuwe digitale toepassing:Lovaniensia.be
|werk=Nieuws uit de universiteitsbibliotheek jg.&#8201;&zwj;30 nr.&#8201;&zwj;2 (2017)|pagina=15
|auteur=Smets, An
|uitgever=<span title="Katholieke Universiteit Leuven">KU Leuven</span>
|jaar=2017
|accessdate=2020-01-01
}}</ref>
===Verzamelwerk===
Heruitgave van 16e- en 17e-eeuwse werken van Leuvense professoren en van middeleeuwse Leuvense charters:
*[[Martinus Dorpius|<span title="Van Dorp, Maarten&#xA;klik voor meer...">Dorpius, Martinus</span>]]; <span class="plainlinks">[http://expo.bib.kuleuven.be/exhibits/show/500-jaar-collegium-trilingue/professors/petrus-castellanus <span title="Van de Casteele, Petrus&#xA;klik voor meer...">Castellanus, Petrus</span>]</span><!--(1585-1632), NIET wp-la:Petrus Castellanus (1480-1552)-->; [[wp:Erycius Puteanus|<span title="De Put, Eric&#xA;klik voor meer...">Puteanus, Erycius</span>]]; [[wp:Viglius|<span title="van Aytta van Swichum, Wigle&#xA;klik voor meer...">ab Aytta Zuichemus, Viglius</span>]]; Nelis, Cornelis Franciscus (ed.). ''[http://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE4734449& Sylloge – Collectio opusculorum ad historiam litterariam Belgicam pertinentium]''. Leuven (1765-67)<ref name="SA1" /><ref>[http://www.flandrica.be/flandrica/items/show/467 KU Leuven Bibliotheken – Sylloge]. [http://www.flandrica.be/flandrica/over-flandrica-be/ Flandrica.be]. <small>Nagezien 2020-01-09.</small></ref><ref>[http://limo.libis.be/primo-explore/search?query=any,contains,9925765050101488&tab=all_content_tab&search_scope=ALL_CONTENT&sortby=title&vid=KULeuven&lang=nl_BE&offset=0 Oude druk: Collectio (etc.)]. Libis, Heverlee. <small>Nagezien 2020-01-10 (incl. in hogerstaande [[#Bibliografie|Bibliografie]] gelinkte scan 'Sylloge – Collectio...', online: Teneo - KU Leuven).</small></ref>
===Verhandelingen===
*''[http://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN129323659_0001?tify={%22pages%22:%5B168%5D,%22panX%22:0.392,%22panY%22:0.684,%22view%22:%22thumbnails%22,%22zoom%22:0.344} Mémoire sur (...). Mémoire premier, sur la vigogne, et par occasion sur l'amélioration des laines (...) Juin 1773]'' in ''[http://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN129323659_0001?tify={%22pages%22:%5B3&5D,%22view%22:%22info%22} Mémoires de l'<span title="de academie waartoe Nelis mee aan de basis lag">Académie impériale et royale des Sciences et des Belles-Lettres de Bruxelles</span> - tôme 1]'' p. 43 [44 blanke pagina], eig. p.45&#8202;&zwj;–59. J. L. De Boubers, Bruxelles (1777)<ref name="AR1" /><ref name="TARB1" /><ref>Zie de in [[#Bibliografie|Bibliografie]] gelinkte 'Mémoire sur...' en tevens 'Mémoires de l'Académie (etc.) tôme 1', online: Göttinger Digitalisierungszentrum, Göttingen (2001)</ref>
}} — Vooral m.b.t. ''vigogne &amp; laines'' en beide ''Histoire Belgique'': zie tab 'Notice biographique'.</ref><ref>Zie de in [[#Bibliografie|Bibliografie]] gelinkte 'Vues...' en tevens 'Mémoires de l'Académie (etc.) tôme 2', online: Göttinger Digitalisierungszentrum, Göttingen (2001)</ref>
*''[http://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN129323659_0002?tify={%22pages%22:%5B708%5D,%22panX%22:0.351,%22panY%22:0.695,%22view%22:%22thumbnails%22,%22zoom%22:0.323} Suites des vues sur différens points de l'Histoire Belgique (...) 1776]'' in ''[http://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN129323659_0002?tify={%22pages%22:%5B2%5D,%22view%22:%22info%22} Mémoires de l'<span title="de academie waartoe Nelis mee aan de basis lag">Académie impériale et royale des Sciences et des Belles-Lettres de Bruxelles</span> - tôme 2]'' p. 661–&#8202;&zwj;673. Impr. Académique, Bruxelles (1780)<ref name="AR1" /><ref name="TARB1" /><ref>Zie de in [[#Bibliografie|Bibliografie]] gelinkte 'Suite des vues...' en tevens 'Mémoires de l'Académie (etc.) tôme 2', online: Göttinger Digitalisierungszentrum, Göttingen (2001)</ref>
*[http://books.google.be/books?id=57oWAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=nl&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false ''Belgicarum rerum prodromus – sive de historia Belgica ejusque scriptoribus praecipuis commentatio'' — inclusief 'vrije vertaling':<br />''Dissertation qui sert de prospectus et de préface générale a la collection nouvelle des historiens des Pays-Bas'']. J. Grangé, Antwerpen (1790)<ref>[http://books.google.be/books/about/Combien_l_histoire_des_provinces_belgiqu.html?id=57oWAAAAQAAJ Belgicarum (etc.)]. Google Books (2008). <small>Nagezien 2020-01-06 (incl. in hogerstaande [[#Bibliografie |Bibliografie] gelinkte scan)<!--"Jo. Grangé, 1790 - 230 pagina's" doch uit de scan blijken 'J. Grangé' en de bladzijden voor de 2 talen samen genummerd tot 115-->.</small></ref>
===Lijkrede===
*''Lofreden van Maria Theresia, aertshertogin van Oostenryk, keyzerin en apostolike koningin van Hongarien en Bohemen &c. &c. &c.''. AE De Bel, Brussel (ca.&#8201;&zwj;1780) <small>Nagezien: "uytgesproken ten tyde van haeren lykdienst ... door den hr De Nelis, ... ; Uyt het Fransch vert. door den hr Du Beaurepaire" (eig. Dubeaurepaire, Patrice).</small><ref>[http://books.google.com/books/about/Lofreden_van_Maria_Theresia_aertshertogi.html?id=74a4HAAACAAJ&redir_esc=n&hl=nl Lofreden van Maria Theresia ...]. Worldcat.</ref>
==Externe links==
*[http://search.ugent.be/meercat/x/all?q=%22De+Nelis%2C+Corneille+François%2C+1736-1798%22 Universiteitsbibliotheek Gent]
*[http://www.numisbel.be/1920_5.pdf Revue Belge de numismatique et de sigillographie – La medaille de Corneille-François de Nélis]
*[http://books.google.be/books?id=yR8PAAAAQAAJ&pg=PA347&lpg=PA347&dq=Corneille-François+de+Nélis&source=bl&ots=3uZJpgRdK_&sig=8Ng9vJvLmnmlaTCbYvcJ0HuF_tc&hl=nl#v=onepage&q&f=false Almanach du clergé catholique romain des Pays-Bas]
*Van Sluis, Jacob. [http://images.tresoar.nl/download/letterhoeke14.pdf Bisschop Nelis, Bodoni] (Pdf). ''Letterhoeke jg. 5 nr. 3'' p. 14-15. Tresoar, Leeuwarden (2009)
Controleur, controlegebruikers, emailconfirmed, phantom, rollback, beheerders
12.929
bewerkingen