Hoofdmenu openen

Mechelen Mapt β

Wijzigingen

Cornelius Franciscus Nelis

918 bytes toegevoegd, 6 januari
M.b.t. George Berkeley leidt bron poortman.kb.nl niet tot Nelis (ook geen der andere gevonden bronnen over Nelis vermeldt G.B.). Politieke paragrafen dienen nog samengevoegd te worden.
{{Translation|18th century ecclesiastic and statesman from Mechelen}}
'''Cornelius Franciscus''' (of '''Corneel Frans''', '''Corneille-François''' of veelal de initialen '''C.F.''') '''Nelis''' (of '''de Nelis''' of '''de Nélis'''), geboren te [[Mechelen]] op 5 juni 1736 en overleden te [[wp:Camaldoli (Poppi)|Camaldoli]] nabij [[wp:Florence (stad)|Florence]] op 21 augustus 1798, was een [[wp:StaatsmanFilosoof|staatsman]] in de [[wp:Zuidelijke Nederlanden|Zuidelijke Nederlandenfilosoof]], de laatste [[wp:Bisschop|bisschop]] van [[wp:Antwerpen (stad)|Antwerpen]] in de periode van het [[wp:Ancien Régime|Ancien Régime]], en een [[wp:FilosoofStaatsman|filosoofstaatsman]] en aanhanger van een idealisme in de geest van [[wp:George BerkeleyZuidelijke Nederlanden|George BerkeleyZuidelijke Nederlanden]].<ref>[http://poortman.kb.nl/long2.php?TABEL=T_NAAM&ID=13924 Poortman]</ref>
==Biografie==
Cornelius Franciscus werd gedoopt in de Mechelse [[Sint-Romboutskathedraal]] als zoon van Cornelius/Cornelis/Corneel/Corneille Nelis/de Nélis, advocaat bij de [[Grote Raad van Mechelen]] en [[wp:Griffier|griffier]] van het land van [[Mechelse rand#Grimbergen|Grimbergen]]. Na een opleiding in de er nog immer naar geheten [[Schoolstraat]] aan de (ook Grote of Publieke of Latijnse School genoemde) Grootschool, het college der '[[oratoren]]', ging C.F. in [[wp:Leuven|Leuven]] studeren. Op zijn 17e <span title="De Artes was de voorloper van de huidige faculteiten Letteren en Wetenschappen, een soort polyvalente kandidaatsopleiding onderverdeeld in trivium (grammatisch-literair-filosofische vorming) en quadrivium (astronomiekosmologie, geometrie, rekenkunde, muziek). Een magisterdiploma in de Artes gaf toegang tot de hogere faculteiten (geneeskunde, godgeleerdheid, kerkelijk of [verouderd] burgerlijk recht) en de uitblinker op de eerste plaats kon rekenen op een zeer aardige academische, kerkelijke en/of politieke carrière.">primus in de Artes</span>, vond in zijn geboortestad een heuse [[Cavalcade#Primus_van_Leuven|cavalcade te zijner ere]] plaats.<ref>{{Citeer web
|url=http://books.google.be?hl=nl&id=6VcVAAAAQAAJ&printsec=frontcover
|titel=Cavalcade ende triumph-waegens ... Cornelius Franciscus Nelis ... Eersten van Loven ... Publieke Schole van Mechelen ... 't Oratorie
}}</ref>
Tijdens zijn hogere studie aan de [[wp:Faculteit (onderwijs)|faculteit]] [[wp:Theologie|Theologie]], met in 1760 die tot zijn [[wp:Licentiaat|licentiaat]]sgraad tot gevolgzou leiden in 1760 — het jaar ook van zijn [[wp:Priester#Katholieke Kerk|priester]]wijding door [[wp:Johann Heinrich von Frankenberg|von Frankenberg]], [[wp:Aartsbisdom Mechelen|aartsbisschop van Mechelen]],<ref name="CH1">[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnelis.html Bishop Corneille-François de Nélis]. Catholic hierarchy. <small>Nagezien 2020-01-06.</small></ref>, genoot Nelis al gauw de aandacht van de pas aangestelde koninklijk commissaris voor de hervorming van de universiteit [[wp:Patrice François de Neny|Patrice François de Neny]]. In 1757 benoemde <span title="het toenmalige stadsbestuur">het magistraat</span> van Nelis' thuisstad de student tot president van het [[wp-en:List of colleges of Leuven University|Mechels college&#8202;&zwj;<sup><small>(</small>en<small>)</small></sup>]] in de oude (katholieke) [[wp:Universiteit Leuven (1425-1797)|Universiteit Leuven]] en bij deze laatste werd hij aangesteld tot [[wp:Bibliothecaris|bibliothecaris]] op 1 februari 1758, een maand nadat de Neny hoofd-president van de [[wp:Geheime Raad|Geheime Raad]] was geworden. De Neny bezorgde hem ook een fatsoenlijk inkomen door hem te laten benoemen tot [[wp:kanunnik|kanunnik]] aan de Sint-Pieterskerk te Leuven.<ref>[http://home.scarlet.be/~camaja/Archief/De%20Leuvense%20universiteitsbibliotheek.pdf De Leuvense universiteitsbibliotheek]</ref> Zijn steun liet Nelis toe het niveau van de bibliotheek op te tillen en de universitaire drukkerij op te richten.<ref>{{Citeer web
|url=https://www.arts.kuleuven.be/geschiedenis/onderzoek/historische-situering
|titel=Historische Situering
}}</ref>
Na een achttiental jaren te Doornik werd hij opgeroepen tot bisschop van Antwerpen (1785&#8202;–1798)<refname="CH1" />. Gedurende wat men wat later het ''Ancien Régime'' zou noemen, was er nog geen strikte scheiding tussen Kerk en Staat en monseigneur de Nelis bleek zich krachtig te verzetten tegen de nochtans vooruitstrevende maar tevens de staatsmacht versterkende hervormingspolitiek van keizer [[httpwp://wwwKeizer Jozef II|Jozef II]].catholic-hierarchyDe [[wp:Brabantse Omwenteling|Brabantse Omwenteling]] van 1789 bracht de republiek der [[wp:Verenigde Nederlandse Staten|Verenigde Nederlandse Staten]] teweeg onder [[wp:Hendrik van der Noot|Hendrik van der Noot]].org/bishop/bnelisDe akte die er de grondwet van ging worden, was door Nelis geredigeerd.html Catholic hierarchy]</ref>Het avontuur liep al in 1790 finaal spaak. Na hem volgde een [[wp:sedisvacatie|sedisvacatie]] tot dit [[wp:Bisdom|bisdom]] in 1801 werd opgeheven en door het Mechelse opgeslokt, wijl [[wp:Aartsbisschop|de aartsbisschop]] [[wp:Johann Heinrich aldaar, kardinaal von Frankenberg|von Frankenberg]] aldaar , werd opgevolgd door [[wp:Jean-Armand de Roquelaure|Jean-Armand de Bessuéjouls de Roquelaure]], wiens bisdom van [[wp:Senlis (Oise)|Senlis]] eveneens was afgeschaft. Het Antwerpse zou pas eind 1961 heropgericht worden.
C.F. de Nélis werd voorgedragen bij de [[wp:Staten-Generaal van de Nederlanden|Staten-Generaal van de Nederlanden]], waar hij vorm gaf aan de vorming van een unie met de verschillende provinciën. Hierdoor werd hij uitgeroepen tot eerste [[wp:President|president]] en zetelde naast onder meer [[wp:Hendrik van der Noot|Hendrik van der Noot]] (de [[wp:Brabantse Omwenteling|Brabantse Omwenteling]]). In 1791 was de Nélis afgevaardigde van [[wp:Bataafs-Brabant|Brabant]]. Hij werd mikpunt van revolutionaire Franse krachten, waaronder de [[wp-fr:Théophilanthropie|theofilantroop&#8202;&zwj;<sup><small>(</small>fr<small>)</small></sup>]] [[wp-fr:Pierre-Jean-Baptiste Chaussard|Pierre Jean Baptiste Chaussard&#8202;&zwj;<sup><small>(</small>fr<small>)</small></sup>]], wat hem dwong te emigreren, in 1794 slechts tot [[wp:Leiden|Leiden]] maar later met een Duitse pauze naar [[wp:Bologna|Bologna]]. Al spoedig vond de uitgeweken bisschop zijn dood, in de hoofdabdij van de <span title="Dit is de toenaam naar de witte pij van de 'Ordo Camaldulensium', naar de locatie (oorspronkelijk 'Campus Maldoli' geheten) van de door Sint-Romualdus van Ravenna [niet Sint-Rumoldus want dat was Rombout, de patroon van Mechelen] in het tweede decennium van de 11e eeuw gestichte eerste abdij van zijn vrij kleine orde. Ze bleef zonder kloosters in de Lage Landen: '&zwj;'witte paters'&zwj;' daar zijn cisterciënzers [inclusief 'trappisten'] (eveneens volgelingen van Benedictus), norbertijnen of dominicanen [o.m. te Mechelen ook predikheren geheten].">witte benedictijnen</span> te Camaldoli in [[wp:Toscane|Toscane]].
==Bibliografie==
(Slechts een greep uit Nelis' geschriften)
===Vroege werkjes===
Hoewel anoniem, kunnen deze toegeschreven worden aan C.F. Nelis en zeker drukte hij ze illegaal:
*''Fragment sur les principes du vrai bonheur. Discours à Lysimaque''. (1763)<ref name="VT172" />
*''Alexis. Fragment d’institution d’un prince''. (1763)===Boeken===*''Sylloge''. (1765-67)<refname="SA1">{{Citeer web
|url=http://bib.kuleuven.be/over-ons/publicaties/ex-officina/exofficina-2017-2.pdf
|titel=Een nieuwe digitale toepassing:Lovaniensia.be
|werk=Nieuws uit de universiteitsbibliotheek jg.&#8201;&zwj;30 nr.&#8201;&zwj;2 (2017)
|auteur=Smets, An
|uitgever=<span title="Katholieke Universiteit Leuven">KU Leuven</span>
|accessdate=2020-01-01
}}</ref>
===Boeken===
*''Sylloge''. (1765-67)<ref name="SA1" />
*[http://books.google.com/books/about/Lofreden_van_Maria_Theresia_aertshertogi.html?id=74a4HAAACAAJ ''Lofreden van Maria Theresia, aertshertogin van Oostenryk, keyzerin en apostolike koningin van Hongarien en Bohemen'']. (1780) (vertaald uit het Frans door Du Beaurepaire)
*[http://books.google.be/books/about/Combien_l_histoire_des_provinces_belgiqu.html?id=57oWAAAAQAAJ ''Dissertation'']. (1790)
*''Prières à faire le matin et le soir pour implorer la miséricorde divine dans les calamités qui affligent le royaume de France''. (1792) (gedrukt op de persen van Hanicq)<ref>[http://www.ethesis.net/britse_eilanden/britse_eilanden_deel_1.htm Ethesis]</ref>
*[http://books.google.com/books/about/Belgicarvm_rervm_liber_prodromvs.html?id=7GlKAAAAYAAJ ''Belgicarum rerum liber prodromus'']. (1795) (in samenwerking met de drukker Giambattista Bodoni)
*''L'Aveugle de la montagne''. (1789-1793)<ref name="VT172" />
*''l'Aveugle de la montagne – Entretiens philosophiques''. (1795)<ref>[http://www.zeno.org/Eisler-1912/A/Nélis,+Corneille+François+de Zeno]</ref>
*[http://books.google.com/books/about/Belgicarvm_rervm_liber_prodromvs.html?id=7GlKAAAAYAAJ ''Belgicarum rerum liber prodromus'']. (1795) (in samenwerking met de drukker Giambattista Bodoni)
===Verhandelingen===
*''Suites des vues sur différents points de l’histoire belgique''&#8202;&zwj;<ref name="AR1" />
===Correspondentie===
*De Clercq, Carlo (ed.). Cinq lettres de Corneille-François de Nélis à Mgr. Joseph Garampi. ''<span title="Bulletin de l'Institut historique belge de Rome">B.I.H.B.R.</span>- 13'' p. 193-204 (1933)<ref name="VT476">Verschaffel p. 476. <small>Nagezien 2019-12-31.</small></ref>*De Clercq, Carlo (ed.). Cinq lettres de Corneille-François de Nélis à Simon Pierre Ernst. ''<span title="Bulletin de l'Institut historique belge de Rome">B.I.H.B.R.</span>- 14'' p. 175-190 (1934)<ref name="VT476" />*De Clercq, Carlo (ed.). Cinq lettres de Corneille-François de Nélis à Patrice François de Neny. ''<span title="Bulletin de l'Institut historique belge de Rome">B.I.H.B.R.</span>- 15'' p. 133-144 (1935)<ref name="VT476" />*De Clercq, Carlo (ed.). Cinq lettres de Corneille-François de Nélis à [[wp:Johann Kaspar Lavater|Jean Gaspard Lavater]]. ''<span title="Bulletin de l'Institut historique belge de Rome">B.I.H.B.R.</span>- 17'' p. 78-106 (1936)<ref name="VT476" />*De Clercq, Carlo (ed.). Quatre lettres de Corneille-François Nelis à Henri van Wijn. ''<span title="Bulletin de l'Institut historique belge de Rome">B.I.H.B.R.</span> - 18'' p. 59-72 (1937)<ref name="VT476">Verschaffel p. 476. <small>Nagezien 2019-12-31.</small></ref>
*Corneille-François Nelis et Jacob-Nicolas Moreau. ''Handelingen van de Koninklijke Commissie voor Geschiedenis - 111'' p. 93-141. (1946)<ref name="VT476" />
*Une lettre napolitaine de Corneille-François Nelis. ''<span title="Bulletin de l'Institut historique belge de Rome">B.I.H.B.R.</span> - 25'' p. 221-241 (1949)<ref name="VT476" />
Controleur, controlegebruikers, emailconfirmed, phantom, rollback, beheerders
12.929
bewerkingen